Ελληνική Ωτορινολαρυγγολογία
Τριμηνιαία Έκδοση της:
  • Πανελλήνιας Εταιρείας Ωτορινολαρυγγολογίας Χειρουργικής Κεφαλής & Τραχήλου
  • Εταιρείας Ωτορινολαρυγγολογίας Χειρουργικής Κεφαλής & Τραχήλου των Αθηνών
  • ΩΡΛ Εταιρείας Βορείου Ελλάδας
  • Πανελλήνιας Ιατρικής Εταιρείας Ωτολογίας-Ακοολογίας-Νευροωτολογίας
Ελληνικά | English

Αιθουσαία αποκατάσταση: ένα πρόγραµµα ασκήσεων για το σπίτι.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Εισαγωγή: Η αιθουσαία αποκατάσταση είναι η θεραπεία του ιλίγγου, που βασίζεται σε εξειδικευµένες ασκήσεις µε σκοπό την επίτευξη της κεντρικής αντιρρόπησης. Μετά από µια αιθουσαία βλάβη η κεντρική αντιρρόπηση επιτυγχάνεται µε τη σωστή συνεργασία των µη προσβληθέντων αιθουσαίων οργάνων µε την όραση και την ιδιοδεκτική αισθητικότητα. Σκοπός της παρούσας µελέτης ήταν να εκτιµηθούν τα αποτελέσµατα και η συµµόρφωση των ασθενών µε ένα πρόγραµµα ασκήσεων στο σπίτι, στα πλαίσια της αιθουσαίας αποκατάστασης.
Υλικό και µέθοδος: 50 ασθενείς µε µέσο όρο ηλικίας τα 57 έτη, µε αιθουσαία συµπτώµατα, που επισκέφθηκαν ένα Ωτορινολαρυγγολογικό ιατρείο µε εξειδίκευση στον ίλιγγο. Συµπεριελήφθησαν στη µελέτη ασθενείς µε τις ακόλουθες διαγνώσεις: α) αιθουσαία βλάβη µε υπαισθησία ηµικυκλίου σωλήνα β) αιθουσαία βλάβη χωρίς αποµείνασα υπαισθησία, αλλά µε πληµµελή κεντρική αντιρρόπηση γ) ηµικρανιακός ίλιγγος δ) φοβικός ίλιγγος όρθιας στάσης. Οι µεταβλητές που αξιολογήθηκαν ήταν: ηλικία, φύλο, παθολογική οντότητα, διάρκεια των συµπτωµάτων µέχρι την πρώτη επίσκεψη στο ιατρείο.
Αποτελέσµατα: Καµία από τις παραπάνω µεταβλητές δεν αποδείχτηκε να έχει προγνωστική αξία όσον αφορά το αποτέλεσµα, αλλά και την πιθανότητα συµµόρφωσης του ασθενούς µε το πρόγραµµα. Μόνο η πολύ προχωρηµένη ηλικία αναδείχτηκε ως αρνητικός προγνωστικός παράγοντας για τη συµµόρφωση (logistic regression, p<0.01).
Συµπεράσµατα: Η αιθουσαία αποκατάσταση στο σπίτι ενδείκνυται για τις περισσότερες σταθερές βλάβες του αιθουσαίου συστήµατος. Μπορεί ωστόσο και να βοηθήσει σε περιπτώσεις ασθενών µε αιθουσαίες παθολογικές οντότητες, που σχετίζονται µε το άγχος, όπως ο ηµικρανιακός ίλιγγος και ο φοβικός ίλιγγος όρθιας στάσης. Η ηλικία και το φύλο δεν επηρεάζουν το αποτέλεσµα της εν λόγω θεραπείας.
Λέξεις κλειδιά: Αιθουσαία αποκατάσταση, κεντρική αντιρρόπηση, αιθουσαίες ασκήσεις

ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Η αιθουσαία αποκατάσταση είναι η αντιµετώπιση του ιλίγγου και των διαταραχών της ισορροπίας µε ασκήσεις τύπου εξειδικευµένων συνδυαστικών κινήσεων. Η θεωρία της αιθουσαίας αποκατάστασης περιγράφθηκε πρώτη φορά από τους Cawthorne και Cooksey1 κατά τη δεκαετία του 1940, όπου ο Cawthorne αντιµετώπιζε ασθενείς µε µονόπλευρη λαβυρινθική υπαισθησία και µε µετατραυµατικά σύνδροµα.
Η βάση της αιθουσαίας αποκατάστασης είναι η θεωρία της κεντρικής αντιρρόπησης, η δυνατότητα δηλαδή του κεντρικού νευρικού συστήµατος να ξαναοργανώνει την ισορροπία µετά από µια βλάβη στο αιθουσαίο σύστηµα, µε τη χρησιµοποίηση των υπολειµµατικών περιφερικών αιθουσαίων λειτουργιών, την όραση και την ιδιοδεκτική αισθητικότητα. Η τελευταία είναι η εν τω βάθει αισθητικότητα των υποδοχέων των µυών, τενόντων και αρθρικών θυλάκων του αυχένα και των άκρων ποδών, που αισθάνονται την θέση του κεφαλιού και του κέντρου βάρους σε σχέση µε την επιφάνεια στήριξης αντίστοιχα.

Οι άξονες της φιλοσοφίας της αιθουσαίας αποκατάστασης είναι οι εξής:
• Σε περίπτωση ή µερικής µονόπλευρης ή αµφοτερόπλευρης απώλειας των περιφερικών αιθουσαίων οργάνων, όπου η παραγωγή νευρικών σηµάτων είναι ανεπαρκής, επιστρατεύεται ο µηχανισµός της προσαρµογής –υποκατάστασης.2,3 ∆ηλαδή το αιθουσαίο σύστηµα (περιφερικό και κεντρικό) µεταβάλλει µακροπρόθεσµα την απάντηση των νευρώνων του στα αισθητικά προσλαµβανόµενα ερεθίσµατα (προσαρµογή) ή υποκαθιστά τη χαµένη αιθουσαία λειτουργία µε στρατηγικές λειτουργικές που περιλαµβάνουν άλλα συστήµατα, όπως η οµαλή παρακολούθηση στόχου, οι σακκαδικές κινήσεις των µατιών και η ιδιοδεκτική αισθητικότητα αυχένα και κάτω άκρων (υποκατάσταση).
• Σε περίπτωση όπου έχει επέλθει µια υπερευαισθησία και υπεραντιδραστικότητα των υποδοχέων του αιθουσαίου ή του οπτικού συστήµατος, χρησιµοποιείται ο µηχανισµός της εξοικείωσης,2,3 δηλαδή η έκθεση του αιθουσαίου συστήµατος σε ένα επαναλαµβανόµενο ερέθισµα οδηγεί στη µείωση ή και εξαφάνιση µιας αιθουσαίας απάντησης.
• Σε περίπτωση που (όπως σε ηλικιωµένους) οι πληροφορίες του λαβυρίνθου δεν χρησιµοποιούνται (παράκαµψη του λαβυρίνθου) από το κεντρικό νευρικό σύστηµα, επιστρατεύεται ο µηχανισµός της ευαισθητοποίησης.3 Πολλές φορές οι ηλικιωµένοι «αγκιστρώνονται» στην αίσθηση της όρασης, δια µέσου της οποίας γίνεται αντιληπτό το περιβάλλον, και της αισθητικότητας των άκρων ποδών, δια µέσου της οποίας γίνεται αντιληπτό το έδαφος, αγνοώντας τις πληροφορίες του λαβυρίνθου (καταστέλλοντας δηλαδή το αιθουσοφθαλµικό αντανακλαστικό). Έτσι η ευαισθητοποίηση σ΄αυτή την περίπτωση επιτυγχάνεται µπερδεύοντας τις δύο αυτές αισθήσεις και αναγκάζοντας τον ασθενή να χρησιµοποιήσει το λαβύρινθό του προκειµένου να ισορροπήσει κατά τη διάρκεια των ασκήσεων.

ΥΛΙΚΟ ΚΑΙ ΜΕΘΟ∆ΟΙ
Στη µελέτη περιελήφθησαν 50 ασθενείς µε συµπτώµατα ιλίγγου, που επισκέφθηκαν ένα ωτορινολαρυγγολογικό ιατρείο µεταξύ του ∆εκεµβρίου 2012 και Μαϊου 2013: 33 γυναίκες και 17 άνδρες ηλικίας από 22 ως 84 έτη (µέση τιµή 57 έτη, σταθερά απόκλιση 18.6).
Μετά τη λήψη του ιστορικού η κλινική εξέταση φαίνεται στον Πίνακα 1.
Στη µελέτη περιελήφθησαν οι ασθενείς µε διάγνωση µονόπλευρης υπαισθησίας του λαβυρίνθου µε πληµµελή κεντρική αντιρρόπηση, πληµµελή κεντρική αντιρρόπηση µε φυσιολογικές θερµικές δοκιµασίες, ηµικρανιακό ίλιγγο και µε φοβικό ίλιγγο όρθιας στάσης (phobic postural vertigo).
Οι ασθενείς µε κεντρικής αιτιολογίας ίλιγγο ή όσοι παρουσίαζαν παθολογία µέσου ωτός, εξαιρέθηκαν από τη µελέτη. Επίσης δεν περιελήφθησαν ασθενείς µε καλοήθη παροξυσµικό ίλιγγο θέσεως. Η αιτία της µη συµµετοχής αυτών των ασθενών είναι ότι όταν ο κεντρικός ίλιγγος διαγιγνώσκεται για πρώτη φορά, χρειάζεται κατ΄αρχήν αιτιολογική θεραπεία και όχι αιθουσαία αποκατάσταση. Το ίδιο και οι νόσοι του µέσου ωτός. Ο ΚΠΙΘ έχει ως θεραπεία ειδικούς χειρισµούς που δεν αποτελούν αντικείµενο της παρούσας µελέτης. Επίσης δε συµπεριελήφθησαν οι περιπτώσεις µε νόσο Menière, λόγω του ότι σε αυτές ενδείκνυται κατεξοχήν φαρµακευτική θεραπεία.
Αφού ετίθετο η διάγνωση, ένας κατάλογος από ασκήσεις βασισµένες στις ασκήσεις Cowthorne και Cooksey προτεινόταν στους ασθενείς, εφόσον τα ενοχλήµατά τους είχαν διάρκεια µεγαλύτερη των 2 εβδοµάδων. Σε πιο πρόσφατες περιπτώσεις προτεινόταν φαρµακευτική αγωγή. Ο ασθενής εκτελούσε µια φορά τις ασκήσεις στο ιατρείο, υπό την εποπτεία του θεράποντος, και ο κατάλογος του εδίδετο γραπτός. Οι ασκήσεις έπρεπε να γίνονται µία µε δύο φορές καθηµερινά. Κάθε µια κίνηση έπρεπε να επαναλαµβάνεται 3 έως 5 φορές και ο ασθενής να παρατηρεί εάν η άσκηση προξενούσε συµπτώµατα ζάλης, και να επιµένει σ΄εκείνες που τον ενοχλούσαν, όχι όµως υπερβολικά (π.χ. εµετός, πτώση). Ο ρυθµός της κάθε κίνησης στην αρχή προτεινόταν αργός, όσο όµως περνούσαν οι µέρες θα αύξανε σε ταχύτητα. Επίσης µετά από µερικές µέρες θα δοκίµαζε ξανά τις πιο ενοχλητικές ασκήσεις. Στον Πίνακα 2 παρουσιάζονται οι ασκήσεις για τον ίλιγγο που χορηγούνταν στους ασθενείς.
Σε διάστηµα 3 εβδοµάδων ο ασθενής έπρεπε να κάνει µια δεύτερη επίσκεψη στο ιατρείο για να αξιολογηθούν τα αποτελέσµατα. Η αξιολόγηση γινόταν µε οπτική αναλογική κλίµακα, όπου ο ασθενής σηµείωνε τις δυνατότητές του σε ισορροπία σχετικά µε ένα υποθετικό ελάχιστο (παραµονή στο κρεβάτι εξαιτίας της ναυτίας και της αστάθειας) και ένα µέγιστο ( καµία ενόχληση κατά την εκτέλεση των καθηµερινών δραστηριοτήτων). Αυτή η γενική αυτοαξιολόγηση γινόταν και στην πρώτη επίσκεψη. Βελτίωση ίση ή µεγαλύτερη του 50% σε σχέση µε την αρχική εκτίµηση (πριν την θεραπευτική αντιµετώπιση) θεωρείτο επιτυχία. Εάν η βελτίωση ήταν ή πολύ µικρή ή καµία, η θεραπεία θεωρείτο ότι είχε αποτύχει..
Η στατιστική ανάλυση έγινε µε το πρόγραµµα SPSS v11.0 (SPSS Inc, Chicago IL). Η στατιστική σηµαντικότητα σηµειωνόταν µε την τιµή p<=0.05.

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ
Οι θερµικές δοκιµασίες ανέδειξαν µονόπλευρη υπαισθησία του λαβυρίνθου σε 21 ασθενείς και πλήρη πάρεση σε 2 ασθενείς (οι οποίοι είχαν επίσης και παρόντα αυτόµατο νυσταγµό µε άρση της προσήλωσης).
∆έκα επτά ασθενείς είχαν αστάθεια στη δοκιµασία Romberg, Unterberger, ή tandem Romberg αλλά δεν ευρέθηκε υπαισθησία στις θερµικές δοκιµασίες. Εάν εκτελεσθούν οι δοκιµασίες του ταλαντούµενου εδράνου µε αλγεβρικό λογισµικό, σ΄αυτούς τους ασθενείς µπορεί να ανευρεθεί υπεροχή νυσταγµικής κατεύθυνσης. Τούτο αποτελεί ένδειξη κακής κεντρικής αντιρρόπησης, που εξηγεί την αστάθειά τους στις ειδικές δοκιµασίες στάσης. Από αυτούς τους 17 ασθενείς, οι 2 είχαν αυχεναλγίες και 2 ανέφεραν άγχος.
Πέντε ασθενείς διαγνώσθηκαν µε το σύνδροµο του φοβικού ιλίγγου ορθίας στάσεως. Τέλος, πέντε ασθενείς είχαν ηµικρανιακό ίλιγγο. Τα ανωτέρω αποτελέσµατα παρουσιάζονται συνοπτικά στην Εικ. 1.
Τα αποτελέσµατα αξιολογήθηκαν ως ίαση/βελτίωση, αποτυχία και µη συµµόρφωση. Η µέση ηλικία και η κατανοµή (ποσοστά) των αποτελεσµάτων σε ίαση/βελτίωση, αποτυχία και µη συµµόρφωση παρουσιάζονται στον Πίνακα 3. Επτά ασθενείς δεν παρουσίασαν βελτίωση. Τα χαρακτηριστικά αυτών των ασθενών δεν παρουσιάζουν οµοιογένεια (Πίνακας 4). Πέντε ασθενείς δεν ακολούθησαν το πρόγραµµα. Τα χαρακτηριστικά τους και οι αιτίες της µη συµµόρφωσής τους παρουσιάζονται στον Πίνακα 5.
Μια ανάλυση λογιστικής παλινδρόµησης (logistic regression) έλαβε χώρα για να εκτιµηθεί η δυνατότητα καθεµίας από τις παρακάτω µεταβλητές να προβλέψει την αποτελεσµατικότητα των ασκήσεων στο σπίτι: η ηλικία, το φύλο, η παθολογία και η διάρκεια των συµπτωµάτων του ασθενούς µέχρι την πρώτη επίσκεψη στο εξειδικευµένο ιατρείο στην αντιµετώπιση του ιλίγγου. Η ανάλυση έδειξε ένα µη σηµαντικό µοντέλο. Καµία από τις µεταβλητές του µοντέλου δεν είχε σηµαντική συνεισφορά στις προβλέψεις. ∆ηλαδή η πρόγνωση ενός ασθενούς να θεραπευθεί από τις ασκήσεις στο σπίτι δεν άλλαζε προσθέτοντας πληροφορίες από τις µεταβλητές (τα χαρακτηριστικά του ασθενούς). Αυτό µπορεί να δικαιολογήσει την έλλειψη οµοιογένειας στα χαρακτηριστικά των ασθενών όπου η θεραπεία απέτυχε.
Οµοίως µια δεύτερη ανάλυση logistic regression έγινε προκειµένου να εκτιµηθεί εάν οι ίδιες παράµετροι µπορούσαν να προδικάσουν εάν ένας ασθενής θα είχε µεγαλύτερες πιθανότητες να µη συµµορφωθεί µε το πρόγραµµα. Τα αποτελέσµατα της ανάλυσης ήταν άλλη µια φορά στατιστικά µη σηµαντικά για όλες τις µελετώµενες παραµέτρους. Από τον Πίνακα 5 ωστσόσο, φαίνεται ότι η πολύ προχωρηµένη ηλικία (άνω των 80 ετών) αποτελεί προγνωστικό παράγοντα µη συµµόρφωσης. Αν αλλάξουµε την κωδικοποίηση της ηλικίας και την κάνουµε κατηγορική µεταβλητή µε κωδικό 0 = ηλικία <80 και 1=ηλικία >80, η στατιστική αξία του προγνωστικού παράγοντα «ηλικία» γίνεται στατιστικά σηµαντική (p< 0.01).

ΣΥΖΗΤΗΣΗ
Από την εποχή που η αιθουσαία αποκατάσταση έπεκτάθηκε ευρέως, ορισµένες οµάδες ερευνητών εφήρµοσαν την αιθουσαία αποκατάσταση µε ασκήσεις στο σπίτι.4-6 Σε µια χώρα όπως η Ελλάδα, όπου η µέθοδος αυτή θεραπείας δεν έχει διαδοθεί ακόµη σε µεγάλο βαθµό, η παρούσα µελέτη παρουσιάζει ενδιαφέρον.
Το ποσοστό 76% βελτίωσης/ίασης (Πίνακας 3) είναι ικανοποιητικό. Αυτοί που δεν είχαν επιθυµητό αποτέλεσµα (24% των ασθενών) διακρίνονται σ΄εκείνους που ακολούθησαν το πρόγραµµα, αλλά δεν πέτυχε (14%) και σ΄εκείνους που δεν το ακολούθησαν καθόλου (10%). Τα ποσοστά αυτά είναι αρκετά ικανοποιητικά.
Εξετάζοντας τις παραµέτρους που µελετήθηκαν, παρατηρείται ότι η ηλικία δε µπορεί να προδικάσει την επιτυχία ή αποτυχία της θεραπείας και αυτό είναι σε συµφωνία µε τις ήδη υπάρχουσες γνώσεις, που υποστηρίζουν ότι ακόµη και σε µεγάλη ηλικία ο ασθενής είναι κατάλληλος για θεραπεία µε την αιθουσαία αποκατάσταση.4,7 Αντιθέτως, η πολύ προχωρηµένη ηλικία φαίνεται να συνδέεται µε τη µη συµµόρφωση του ασθενούς και αυτό είναι λογικό: ένα τόσο ηλικιωµένο άτοµο πρέπει να ενθαρρύνεται και να εποπτεύεται από κάποιο άλλο πρόσωπο για να εκτελεί τις ασκήσεις και αυτό είναι και η δική µας συµβουλή, αλλά προφανώς η συµµετοχή ενός δεύτερου προσώπου δεν είναι πάντα τόσο εφαρµόσιµη.
Το φύλο δε φαίνεται να παίζει επίσης ρόλο στην πρόγνωση της αιθουσαίας αποκατάστασης στο σπίτι. Το γεγονός ότι και στον Πίνακα 4 και στον 5 φαίνονται υπερτερούν οι γυναίκες, προφανώς οφείλεται στην υπεροχή του γυναικείου φύλου στον πληθυσµό της µελέτης (2 γυναίκες προς 1 άνδρα).
Η διάρκεια των συµπτωµάτων προ της εφαρµογής της θεραπείας δεν παίζει επίσης ρόλο, πράγµα που συµφωνεί µε τη διεθνή βιβλιογραφία.8 Οι Bamiou et al,9 πάντως, υποστηρίζουν ότι καλό είναι η αιθουσαία αποκατάσταση να γίνεται εντός των πρώτων 6 µηνών.
Από την άλλη πλευρά, η έλλειψη οµάδας ελέγχου στην παρούσα εργασία µπορεί να οδηγήσει στην υπόθεση ότι η βελτίωση των ασθενών που άρχισαν νωρίς την αποκατάσταση (δηλαδή αµέσως µετά τις 2 εβδοµάδες από το συµβάν), µπορεί να αποδοθεί στην φυσιολογική αυτόµατη αντιρρόπηση. Οι Marioni et al10 έδειξαν ωστόσο ότι τα αποτελέσµατα ήταν καλύτερα σε ασθενείς µε αιθουσαία µονόπλευρη βλάβη, όταν η αιθουσαία αποκατάσταση άρχισε αµέσως µετά τις 2 εβδοµάδες από το συµβάν, παρά σε κλινική οµάδα που δεν έλαβε καµία θεραπεία για 6 εβδοµάδες.
Η διάγνωση (παθολογία) δεν φάνηκε να παίζει οµοίως προγνωστικό ρόλο στα αποτελέσµατα της αιθουσαίας αποκατάστασης. Οι 2 κύριες κλινικές οµάδες (κακή κεντρική αντιρρόπηση µε ή χωρίς υπαισθησία στις θερµικές δοκιµασίες) είχαν συγκρίσιµα ποσοστά επιτυχίας (Πίνακας 2). Η βιβλιογραφία υποστηρίζει ότι η αιθουσαία αποκατάσταση ενδείκνυται σε κάθε αιθουσαία βλάβη, µε την προϋπόθεση αυτή να είναι σταθερή.3 Οντότητες µε διαλείπουσα έκφανση όπως η νόσος του Menière δεν έχουν απόλυτη ένδειξη για αποκατάσταση µε ασκήσεις.11,12 Το ίδιο ισχύει και για τον ηµικρανιακό ίλιγγο, όπου η θεραπεία είναι κατεξοχήν φαρµακευτική. Στον παρόντα πληθυσµό η επιτυχία στους ασθενείς µε ηµικρανιακό ίλιγγο ήταν 60%, ποσοστό µικρότερο από τις άλλες οµάδες, αλλά δεν έφτασε να φανεί κάποια στατιστικά σηµαντική διαφορά σε σχέση µε αυτά. Πιθανολογείται ότι η θεραπευτική δράση της αποκατάστασης µε ασκήσεις στην οµάδα των ηµικρανιακών ασθενών, οφείλεται στη µείωση του επιπέδου άγχους των ασθενών αυτών, διά µέσου των ασκήσεων. Γνωρίζουµε δε, ότι το άγχος είναι εκλυτικός παράγων για τις ηµικρανίες,13,14 όπως επίσης είναι παράγων που παρεµποδίζει την κεντρική αιθουσαία αντιρρόπηση.15 Το ίδιο µπορεί να πει κανείς και για τους ασθενείς µε φοβικό ίλιγγο όρθιας στάσης. Οι ασκήσεις είναι πολύ χαλαρές, µε λίγες επαναλήψεις, ενισχύοντας όχι τόσο το µυϊκό σύστηµα, αλλά περισσότερο την πεποίθηση στην δυνατότητα του ασθενούς να ανταποκριθεί στην ισορροπία του. Οι ασθενείς αυτοί έχουν συνήθως τεταµένους µυς και χρειάζονται µάλλον χαλάρωση παρά ενίσχυση των µυών. Η άποψη ότι η αιθουσαία αποκατάσταση µπορεί να λειτουργήσει ως θεραπεία συµπεριφοράς, υποστηρίζεται στη διεθνή βιβλιογραφία. Οι Shepard & Telian16 υποστηρίζουν ότι η έκθεση ενός φοβικού ασθενούς στις ασκήσεις είναι στην πραγµατικότητα µια θεραπεία έκθεσης του ασθενούς στην κατάσταση που προκαλεί τη φοβία. Σε περιπτώσεις σοβαρού άγχους βέβαια,χρειάζεται συνδυασµός µε ψυχοθεραπευτική υποστήριξη.17

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑTA
Η αιθουσαία αποκατάσταση µε ασκήσεις στο σπίτι ενδείκνυται σε όλες τις περιπτώσεις ασθενών µε µονόπλευρη σταθερή περιφερική αιθουσαία βλάβη και στις περιπτώσεις κακής κεντρικής αντιρρόπησης, έστω κι αν οι θερµικές δοκιµασίες δε δείχνουν πάρεση του λαβυρίνθου. Έχει όµως και ευεργετικά αποτελέσµατα σε περιπτώσεις ηµικρανιακού ιλίγγου και φοβικού ιλίγγου όρθιας στάσης. Το πρόγραµµα των προτεινόµενων ασκήσεων βασίζεται σε θεµελιώδεις αρχές της αιθουσαίας αποκατάστασης και επίσης ενισχύει ψυχολογικά τον ασθενή, ο οποίος κατά κανόνα χαρακτηρίζεται από άγχος και έλλειψη εµπιστοσύνης στην δυνατότητά του να ισορροπήσει σε ειδικές συνθήκες (π.χ. κλειστά µάτια ή δυναµική κίνηση). Είναι ένας τρόπος να µάθει ο ασθενής να ποσοτικοποιεί τις καθηµερινές κινήσεις του µέσα σε ένα οικείο περιβάλλον, τον προσωπικό χώρο του σπιτιού του. Η ποσοτικοποίηση αυτή περνάει πρώτα από το συνειδητό, όπως «τώρα θα κάνω µισή στροφή» και γίνεται κατόπιν πιο αυθόρµητη και ασυνείδητη, µειώνοντας το άγχος της ζάλης ή και της πτώσης.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
1. Cawthorne T. The physiological basis for head exercises. J Chartered Soc Physiotherapy 1944;30:106-7.
2. Herdman SJ, Whitney SL. Treatment of vestibular hypofunction. In: Herdman SJ, ed. Vestibular rehabilitation. 2nd ed. San Francisco, Davis, 2000:387-423.
3. Sauvage JP. Réhabilitation des déficits vestibulaires aigus stables. In: Sauvage JP, ed. Vertiges: manuel de diagnostic et de réhabilitation. 1ère éd. Paris, Elsevier Masson, 2010:147-54.
4. Kao CL, Chen LK, Chern CM, Hsu LC, Chen CC, Hwang SJ. Rehabilitation outcome in home-based versus supervised exercise programs for chronically dizzy patients. Arch Gerontol Geriatr 2010;51:264-7.
5. Kammerlind AS, Ledin TE, Odkvist LM, Skargren EI. Effects of home training and additional physical therapy on recovery after acute unilateral vestibular loss--a randomized study. Clin Rehabil 2005;19:54-62.
6. Szturm T, Ireland DJ, Lessing-Turner M. Comparison of different exercise programs in the rehabilitation of patients with chronic peripheral vestibular dysfunction. J Vestib Res 1994;4:461-79.
7. Whitney SL, Wrisley DM, Marchetti GF, Furman JM. The effect of age on vestibular rehabilitation outcomes. Laryngoscope 2002;112:1785-90.
8. Herdman SJ, Hall CD, Delaune W. Variables associated with outcome in patients with unilateral vestibular hypofunction. Neurorehabil Neural Repair 2012;26:151-62.
9. Bamiou DE, Davies RA, McKee M, Luxon LM. Symptoms, disability and handicap in unilateral peripheral vestibular disorders. Effects of early presentation and initiation of balance exercises. Scand Audiol 2000;29:238-44.
10. Marioni G, Fermo S, Zanon D, Broi N, Staffieri A. Early rehabilitation for unilateral peripheral vestibular disorders: a prospective, randomized investigation using computerized posturography. Eur Arch Otorhinolaryngol 2013;270:425-35.
11. Clendaniel RA, Tucci DL. Vestibular rehabilitation strategies in Meniere’s disease. Otolaryngol Clin North Am 1997;30:1145-58.
12. Gottshall KR, Hoffer ME, Moore RJ, Balough BJ. The role of vestibular rehabilitation in the treatment of Meniere’s disease. Otolaryngol Head Neck Surg 2005;133:326-8.
13. Cassidy EM, Tomkins E, Hardiman O, O’Keane V. Factors associated with burden of primary headache in a specialty clinic. Headache 2003;43:638-44.
14. Radat F. Stress et migraine. Rev Neurol (Paris) 2013;169:406-12.
15. Saman Y, Bamiou DE, Gleeson M, Dutia MB. Interactions between stress and vestibular Compensation – A review. Front Neurol 2012;3:116.
16. Shepard NT, Telian SA. Vestibular rehabilitation programs. In: Shepard NT, Telian SA, eds. Practical management of the balance disorder patient. 1st ed. San Diego-London, Singular Publishing
17. Holmberg J, Karlberg M, Harlacher U, Rivano-Fischer M, Magnusson M. Treatment of phobic postural vertigo. A controlled study of cognitive-behavioral therapy and self-controlled desensitization. J Neurol 2006;253:500-6.

Συνημμένο αρχείο:: WRL_050-056_Gkoritsa.pdf (340.59 KBytes)